Joost Huls

Het rekenonderwijs ziet er voor veel leerlingen er dit jaar behoorlijk anders uit. De aanleiding hiervoor is het intreden van de nieuwe kerndoelen en de bijbehorende aanpassingen in leermiddelen. De vertrouwde domeinkennis blijft een centrale plaats innemen: getallen, verhoudingen, meten en meetkunde verdwijnen natuurlijk niet. Maar aanvullend hierop leggen de nieuwe kerndoelen beduidend meer nadruk op probleemoplossend vermogen, attitude en wiskundige communicatie (SLO, 2026). Leerlingen zullen steeds meer worden uitgedaagd om een grote variatie aan problemen op te lossen, hun aanpakken toe te lichten en met elkaar te reflecteren op wiskundige ideeën. Voor veel leerkrachten betekent dit een verschuiving in didactiek, een andere rol tijdens de les en vertrouwen in de bijdrage van leerlingen. Dat maakt deze ontwikkeling voor veel leerkrachten zowel uitdagend als spannend (Lit et al. 2026).

Let op: dit artikel moet je zien als bijlage (of verrijking) van het artikel "Aan de slag met wiskundige problemen!" Heb je dat artikel nog niet gelezen? Doe dat dan eerst! 

Veel kinderen in groep 6 zijn deze periode volop bezig met het verkennen van de wereld van de kommagetallen. Maar... bij deze getallen schuilt een verraderlijke valkuil: de whole number bias.

Het materiaal in dit document kun je (in de kleuterklas) inzetten om de zogenoemde verdertelsommen te automatiseren. Dit zijn optelsituaties waarbij leerlingen niet beide hoeveelheden één voor één tellen, maar starten bij één getal en daar verder op tellen.

“Sorry, maar de sommen tot 20 moeten ze nu gewoon kennen… en zo niet… stampen…” Vrijwel elke leerkracht heeft deze uitspraak weleens gehoord (of misschien zelfs zelf gedaan). En tja…: er zit een kern van waarheid in. Het is moeilijk om verder te komen in rekenen als élke som nog bewust moet worden uitgerekend. Leerlingen hebben een bepaalde mate van automatisering nodig. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? En misschien nog belangrijker: hoe komen leerlingen daar?

Dit is een tip voor wie gaat starten met (het conceptueel begrip van) breuken! 

In het artikel over subiteren heb je kunnen lezen dat zeer jonge kinderen beschikken over een opvallend krachtig biologisch startschot voor wiskundig denken. Nog vóór er sprake is van tellen, symbolen of onderwijs, kan het brein kleine hoeveelheden (tot ~4) onmiddellijk en exact waarnemen. Dit subiteren is snel, automatisch en diep verankerd in onze biologie. Het vormt daarmee een eerste, ruwe basis voor getalbegrip. 

Wat gebeurt er eigenlijk onder de motorkap tijdens een automatiseeroefening? Wat speelt zich af in de hoofden van leerlingen wanneer we hen oefening na oefening voorschotelen? En... is automatiseren inderdaad vooral een kwestie van veel herhalen (oefening baart kunst) of gebeurt er meer?

Oké, laat eerst even dat oermens in je los en plaats je in het volgende:  het is 127.000 jaar voor Christus. Je loopt over de savanne. Het gras staat hoog, de zon brandt en in de verte beweegt iets op wilde, onvoorspelbare wijze. Je moet onmiddellijk weten: zijn het drie leeuwen, of vier? Zijn mijn jongen compleet? Voor tellen heb je geen tijd of aandacht. Gelukkig beslist je menselijke oerbrein sneller dan je bewust kunt nadenken. Dat is geen toeval. Het brein is geëvolueerd om hoeveelheden razendsnel te herkennen, omdat overleven in situaties als deze ervan afhangt. Dit vermogen noemen we subiteren: het onmiddellijk waarnemen van kleine hoeveelheden, meestal tot vier. Subiteren is snel, automatisch en foutloos. Geen aangeleerde strategie een diepgeworteld biologisch mechanisme*.

“Ze hoeven me ook niet aardig te vinden…”Heb je deze onderwijsklassieker weleens gehoord? Toch, een inzicht: leerlingen zijn éigenlijk net mensen… en mensen zijn sociale dieren die nu eenmaal beter gedijen in een omgeving die positief en vriendelijk is. Een dit schrijfsel een pleidooi voor de 'goede' relatie.

Wat betekent het om ‘goed’ te zijn in rekenen/wiskunde? Wat komt daar eigenlijk bij kijken?Je herkent het vast: een leerling lijkt uitstekend te presteren tijdens de rekenles, rekent vlot bij automatiseeroefeningen, maar valt op vaardigheidstoetsen toch door de mand. Hoe kan dat?

Moeten leerlingen eerst begrijpen wat ze doen, of eerst leren hoe ze het doen? Achter veel gesprekken die we voeren over didactische modellen, rekenmethodes en instructievormen schuilt éigenlijk ook vooral een vraag over kennistypes.

Mondelinge taal is méér dan een optelsom van praten en luisteren. In onderwijsonderzoek komt het steeds terug als belangrijke voorspeller van schoolsucces (zie o.a. Chow & Ekholm (2019), Einarsdóttir et al (2016), Gibson et al (2020). Dit is niet vreemd: mondelinge taal vervult een sleutelrol in het leren. Leerlingen hebben taal nodig om nieuwe leerinhouden te begrijpen, hun ideeën onder woorden te brengen en om actief deel te nemen aan de klas. Bovendien vormt mondelinge taal de basis voor lees- en schrijfvaardigheid, die op hun beurt onmisbaar zijn voor succes in vrijwel alle schoolse domeinen. Taal fungeert daarbij als cognitief gereedschap om te plannen, te redeneren en gedachten te organiseren.

Differentiëren, welke vormen kan dat aannemen? Wat zijn de tien belangrijkste "differentiatieknoppen" waar leerkrachten aan kunnen draaien? Lees welke keuzes je kunt maken in leerstof, instructie, groepsindeling, tijd, doelen, representaties, interactie, klassenmanagement, motivatie en sociale dynamiek

Moet je basisschoolleerlingen aantekeningen laten maken tijdens de les wereldoriëntatie? En zo ja… hoe? In dit artikel lees je hoe je de coderingsfunctie (het effect van aantekeningen maken tijdens de les) het meest kansrijk kunt benutten. De opslagfunctie (later teruglezen voor een toets) wordt in dit artikel niet besproken.

Op deze pagina lees je wat differentiatie in het basisonderwijs betekent en hoe je daar als (toekomstige) leerkracht vorm aan kunt geven. Je ontdekt waarom differentiëren belangrijk is, welke kennis en vaardigheden je nodig hebt en hoe je in de praktijk inspeelt op verschillen tussen leerlingen; vóór, tijdens en na de les. Ook lees je hoe begrippen als formatief handelen, niveaugroepen en compacten en verrijken daarbij een rol spelen.

In dit artikel lees je hoe kinderen betekenisvol leren klokkijken – van het ontwikkelen van tijdsbesef tot het begrijpen van de relatie tussen uren en minuten. Je ontdekt waarom het helpt om te starten met één wijzer, hoe je begrip boven oefenen plaatst en hoe ouders thuis kunnen bijdragen aan het leren lezen én begrijpen van tijd.

In dit artikel lees je hoe taal en rekenen met elkaar samenhangen. Je ontdekt waarom juist de wiskundetaal – woorden als meer, naast en verschil – zo belangrijk is voor rekenontwikkeling, en hoe je als leerkracht deze taal bewust kunt inzetten om het wiskundig denken van leerlingen te versterken..

In dit artikel lees je wat het Expertise Reversal Effect is: waarom uitleg, voorbeelden en stappenplannen die beginners helpen, bij gevorderde leerlingen juist kunnen tegenwerken. Het artikeltje laat zien  waarom goed lesgeven vraagt om precies weten wanneer je moet sturen — en wanneer loslaten.

Maak van verlengde instructie meer dan herhaling. Leer hoe onderzoekend handelen en vakdidactiek zwakke rekenaars écht verder helpen.

In dit artikel verken je wat onderwijskwaliteit precies kan betekenen. Je leest over verschillende perspectieven op goed onderwijs, van tevredenheid en effectiviteit tot gelijkheid en professionele standaarden. Ook ontdek je hoe onderzoek onderwijskwaliteit wereldwijd in kaart brengt, wat kan helpen bij het kiezen en formuleren van eigen kwaliteitsindicatoren. die passen bij de visie van jouw school. 

Soms zie je het gebeuren: een leerling die bij het minste tegenslag opgeeft, die zegt “ik kan het toch niet”, of die wacht tot jij het oplost. Misschien denk je dat het gewoon luiheid is, maar vaak zit er iets diepers achter, een gevoel van machteloosheid dat met elk falen groeit.

In dit artikel vertel ik over de betekenis en ontwikkeling van vriendschappen op de basisschool. Ik leg uit hoe kinderen sociale relaties vormen, wat hen populair of juist impopulair maakt en hoe we als leerkrachten kunnen bijdragen aan gezonde, ondersteunende vriendschappen in de klas.

In dit artikel ga ik in op het werken met niveaugroepen in het basisonderwijs. Ik bespreek wat onderzoek zegt over de effecten op leeropbrengsten, motivatie en zelfvertrouwen van leerlingen. Ook geef ik praktische suggesties om, als je met niveaugroepen werkt, dit op een flexibele en zorgvuldige manier te doen zodat elk kind gelijke kansen blijft houden.

Hoe herken je leerlingen die in een patroon van aangeleerde hulpeloosheid vastzitten, en belangrijker nog: hoe help je ze daaruit? In dit artikel leg ik  uit wat aangeleerde hulpeloosheid is, waar het vandaan komt en hoe je als leraar stap voor stap het zelfvertrouwen en eigenaarschap van leerlingen kunt versterken.

In dit artikel bespreek ik de vraag of het verstandig is om rekenfeiten onder tijdsdruk te oefenen. Ik leg uit waarom tempo-oefeningen soms averechts werken, hoe je rekenangst kunt voorkomen en wanneer tijdsdruk juist wél kan helpen om het geheugen te versterken. Ook geef ik praktische tips om automatiseren betekenisvol en motiverend vorm te geven in de klas.

In dit artikel vertel ik waarom meetkunde onmisbaar is in het basisonderwijs. Ik bespreek hoe ruimtelijk inzicht niet alleen bijdraagt aan wiskundige prestaties, maar ook aan kansengelijkheid, creativiteit en redenerend denken. Daarnaast laat ik zien hoe je met het Van Hiele-model kunt observeren waar leerlingen staan en hoe je hun meetkundig denken stap voor stap kunt verdiepen.

In dit artikel leg ik uit wat de sleutelwoordstrategie is en waarom deze aanpak, hoewel goed bedoeld, vaak averechts werkt. Ik bespreek hoe het zoeken naar ‘rekenwoorden’ leidt tot oppervlakkig denken, en welke alternatieven juist helpen om echt begrip en probleemoplossend vermogen bij leerlingen te versterken.

In dit document lees je over twee activiteiten. Bij beide activiteiten zet je de rekenmachine in om het begrip van kommagetallen te versterken. 

In dit document lees je over een opdracht waarmee je tafels kunt oefenen.

In dit document vind je tien verschillende activiteiten die je kunt doen met de zogenoemde 'dot plates'. Ze zijn geschikt om mee te leren tellen en subiteren in de kleutergroepen.